{"id":895,"date":"2025-03-28T17:48:56","date_gmt":"2025-03-28T17:48:56","guid":{"rendered":"https:\/\/vogelkennis.nl\/?page_id=895"},"modified":"2025-03-28T17:48:56","modified_gmt":"2025-03-28T17:48:56","slug":"maukespreeuw","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/uitgestorven\/maukespreeuw\/","title":{"rendered":"Maukespreeuw"},"content":{"rendered":"\n<p>De Maukespreeuw (Aplonis mavornata) is slechts bekend van een enkele huid in de collectie van het Natural History Museum in Londen. Jarenlang was deze huid een compleet mysterie en was de herkomst ervan volledig onbekend, maar dankzij uitgebreid speurwerk van Storrs Olson van het Smithsonian Institution in Washington is de oorsprong nu relatief duidelijk.<\/p>\n\n\n\n<p>De vogel werd verzameld door Andrew Bloxam, een natuuronderzoeker die diende aan boord van de HMS Blonde toen het schip naar Honolulu voer met de lichamen van Liholiho en Kamamalu, de koning en koningin van Hawa\u00ef, die tijdens een reis naar Londen aan mazelen waren overleden. Tijdens de reis door de Stille Oceaan maakte de Blonde een tussenstop bij de Cookeilanden. Op de middag van 9 augustus 1825 ging Bloxam aan land op het eiland Mauke. Hier schoot hij, tijdens een bezoek van niet meer dan twee uur, een duif, een ijsvogel en een spreeuw. Er is verder niets bekend over zijn unieke spreeuw. Bloxam vermeldde enkel dat de vogel werd gedood terwijl hij \u201crondsprong in een boom\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Aplonis mavornata Buller, &#8220;Mysterieuse Spreeuw&#8221;.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Aplonis mavornata<\/em> Buller, 1887, <em>Birds of New Zealand<\/em>, 2e editie (1888), deel 1, p. 25. Geen specifieke locatie; mogelijk een van de Genootschapseilanden. Type-exemplaar in het British Museum (Natural History) [B.M.(N.H.)].<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"578\" src=\"https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/mysstar-1024x578.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-896\" srcset=\"https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/mysstar-1024x578.png 1024w, https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/mysstar-300x169.png 300w, https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/mysstar-768x434.png 768w, https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/mysstar.png 1234w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Aplonis inornata<\/em> Sharpe, 1890, <em>Catalogue of Birds in the British Museum<\/em>, deel 13, p. 135 (correctie van <em>Aplonis mavornata<\/em> Buller); niet te verwarren met <em>Calornis inornata<\/em> Salvadori, 1880.<\/p>\n\n\n\n<p>[<strong>Verspreiding en status<\/strong>] \u2014 Slechts \u00e9\u00e9n oud exemplaar is bewaard gebleven in het British Museum (Natural History). Sharpe (1890, 1906b) probeerde aan te tonen dat het werd verzameld tijdens een van de expedities van Kapitein Cook, maar hiervoor is geen bewijs, hoewel het exemplaar ongetwijfeld in het begin van de 19e eeuw in de collecties van het British Museum werd opgenomen. Sharpe meende dat het exemplaar overeenkwam met de beschrijving en afbeelding van <em>Turdus ulietensis<\/em> van Raiatea, maar Wiglesworth (1891b, p. 45), Stresemann (1949) en Lysaght (1959) toonden aan dat er structurele en kleurverschillen waren (zie <em>T. ulietensis<\/em>). De bewering dat <em>A. mavornata<\/em> in Raiatea werd verzameld, wordt dus ongeldig verklaard (vgl. Amadon, 1962). De oorsprong zal waarschijnlijk altijd onzeker blijven, maar als het werd verzameld tijdens een van de expedities van Kapitein Cook, is het waarschijnlijker dat het afkomstig is van een van de Genootschapseilanden dan uit een andere regio van de Stille Oceaan.<\/p>\n\n\n\n<p>Het exemplaar verschilt van alle bekende <em>Aplonis<\/em>-soorten en het is mogelijk dat het een geldige soort vertegenwoordigt die is uitgestorven. Het is echter evenzeer mogelijk dat het een melanistisch individu is van een ondersoort van <em>A. tabuensis<\/em>, waarvan het vooral verschilt door zijn donkerdere kleuring, met name aan de onderzijde.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"939\" height=\"651\" src=\"https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/mystar2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-897\" srcset=\"https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/mystar2.png 939w, https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/mystar2-300x208.png 300w, https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/mystar2-768x532.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 939px) 100vw, 939px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Buller, B. New Zeal 2e ed. 1887 I, 25. \u2014 Aplonis inornata<\/strong> Sharpe, <em>Cat. B.<\/em> 1899 XII, 135 (type onderzocht). \u2014 <em>Turdus ulietensis<\/em> Gm. ?, Sharpe, <em>l.c.<\/em> opmerking.<\/p>\n\n\n\n<p>? Oceani\u00eb (Brits Museum).<\/p>\n\n\n\n<p>Dr. Bowdler Sharpe suggereert op een zeer plausibele manier dat het type-exemplaar van <em>Aplonis inornata<\/em> \u2014 een oud exemplaar van onbekende oorsprong in het British Museum \u2014 mogelijk <em>Turdus badius<\/em> is, zoals beschreven en afgebeeld door Forster. Dit zou waarschijnlijk hetzelfde exemplaar zijn uit de collectie van Sir Joseph Banks, dat diende als type voor Latham\u2019s <em>Bay Thrush<\/em> en dus ook voor <em>Turdus ulietensis<\/em> Gm.<\/p>\n\n\n\n<p>Het exemplaar komt redelijk goed overeen met Forsters beschrijving (<em>Deser. An.<\/em> 239) en, naar mijn mening, met zijn tekening. Aan de andere kant is het echter nauwelijks mogelijk om het te identificeren als Latham\u2019s <em>Bay Thrush<\/em>, waarmee <em>Turdus badius<\/em> Forster altijd als synoniem is beschouwd. Ter illustratie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>De <em>Bay Thrush<\/em> heeft een lengte van 8\u00bd inch en een snavel van 1\u00bc inch, met een inkeping aan de punt.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Aplonis inornata<\/em> heeft een lengte van 7,2 inch, een snavel van 0,75 inch zonder inkeping.<\/li>\n\n\n\n<li>Bij de <em>Bay Thrush<\/em> is het algemene verenkleed roodbruin, terwijl het bij <em>A. inornata<\/em> zwartbruin is met asbruin getinte randen aan de veren.<\/li>\n\n\n\n<li>De staart is bij de eerste \u201cafgerond\u201d en bij de tweede vierkant.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Er is nog een andere soort waarvan men zou kunnen denken dat die mogelijk verband houdt met het exemplaar van Dr. Sharpe: namelijk de onbekende <em>Pacific Shrike<\/em> van Latham (<em>Lanius pacificus<\/em> Gm.). Van deze soort, net als bij de <em>Bay Thrush<\/em>, bestond slechts \u00e9\u00e9n exemplaar in de collectie van Sir J. Banks. Hoewel deze vogel duidelijk tot het geslacht <em>Aplonis<\/em> behoort en in Latham\u2019s werk (<em>Gen. Syn.<\/em> II, 35) direct naast <em>Aplonis tabuensis<\/em> staat, komt hij niet goed genoeg overeen met het type-exemplaar van <em>A. inornata<\/em> om als dezelfde soort te worden beschouwd.<\/p>\n\n\n\n<p>Zo blijft het onzeker welke vogels de oudere schrijvers daadwerkelijk beschreven.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"430\" height=\"265\" src=\"https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3713.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-898\" srcset=\"https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3713.png 430w, https:\/\/vogelkennis.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/IMG_3713-300x185.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 430px) 100vw, 430px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>De Mauke-spreeuw of mysterieuze spreeuw (<em>Aplonis mavornata<\/em>)<\/strong> is een uitgestorven spreeuwensoort die werd gevonden op het eiland Mauke, Cookeilanden. De wetenschappelijke naam is het resultaat van Bullers foutieve lezing van de naam <em>inornata<\/em> op het etiket van het specimen. Omdat hij oprecht leek te geloven dat deze spelling correct was, blijft de naam, hoewel betekenisloos, geldig.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Beschrijving<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>De totale lengte van de vogel is 19 cm. De snavel is 2,5 cm vanaf de mondopening gemeten en 1,24 cm vanaf de voorste rand van de neusopening. De loopbeenlengte bedraagt 2,74 cm, de staart 6,4 cm, de vleugel 10,5 cm en de spanwijdte 32 cm. De vleugel- en loopbeenmeting zijn iets kleiner dan bij de levende vogel vanwege krimp van het specimen. De andere metingen zijn afkomstig van de vers geschoten vogel of zijn waarschijnlijk niet veranderd.<\/p>\n\n\n\n<p>Het verenkleed is dof zwartachtig met lichtere bruine veerranden, die duidelijk zichtbaar zijn op de lichaamsveren en minder opvallend op de slagpennen en staart. De iris is geel. De poten zijn donkerbruin, net als de snavel, die mogelijk iets lichter van kleur is.<\/p>\n\n\n\n<p>De geografisch dichtstbijzijnde verwant is de Rarotonga-spreeuw, die groter is en een grijsachtig lichaamsverenpakket heeft met lichte grijze veerranden. Qua uiterlijk lijkt <em>A. mavornata<\/em> het meest op de ondersoort <em>tenebrosus<\/em> van de Polynesische spreeuw, die voorkomt op Niuatoputapu en Tafahi, Tonga. Alternatief lijkt het op een bijna een derde kleinere, geelogige versie van de Samoaspreeuw.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Uitsterven<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Er hangt veel mysterie rondom de Mauke-spreeuw. Het enige bekende specimen (<em>BMNH Old Vellum Catalog 12.192<\/em>) werd op 9 augustus 1825 tussen 14:30 en 15:30 uur geschoten toen het &#8220;hupsend door een boom bewoog&#8221; door Andrew Bloxam, de natuuronderzoeker aan boord van HMS <em>Blonde<\/em>. Het eiland Mauke werd pas in 1973 opnieuw bezocht door ornithologen, tegen die tijd was de vogel uitgestorven, vermoedelijk door predatie door ge\u00efntroduceerde ratten.<\/p>\n\n\n\n<p>Bloxam merkte in 1825 op dat, slechts twee jaar na de komst van de eerste Europeanen, &#8220;ze grote aantallen ratten zagen met lange staarten, verschillend in uiterlijk van de gewone Zuidzeerat en qua kleur en bijna qua grootte lijkend op de Noorse rat.&#8221; Gezien de kwetsbaarheid van andere <em>Aplonis<\/em>-soorten voor rattenpredatie, kan worden aangenomen dat de soort kort daarna uitstierf.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Het mysterie en de oplossing<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Er was lange tijd onzekerheid over het specimen, omdat er geen informatie was over de herkomst of de datum van verzameling. Sharpe veroorzaakte veel van deze verwarring, maar de verwarring begon eigenlijk al met Bullers beschrijving in 1887, waarin hij de naam op het etiket verkeerd las.<\/p>\n\n\n\n<p>Sharpe corrigeerde dit naar <em>inornata<\/em>, maar dit was zowel onterecht (omdat Buller blijkbaar echt <em>mavornata<\/em> had gelezen) als ongepast, aangezien Salvadori in 1880 al een andere spreeuwensoort had benoemd als <em>Calornis inornata<\/em>. Hoewel Bullers beschrijving slechts uit enkele summiere regels in een verslag over de gestreepte spreeuw bestond en zijn naam onzinnig was, blijft deze volgens de regels van de ICZN toch geldig.<\/p>\n\n\n\n<p>Er bestaat een tekening van Georg Forster, gemaakt op 1 juni 1774, en enkele aantekeningen over een vogel die tussen 14 mei en 1 juni op Rai\u2019atea (vroeger Ulieta genoemd) werd verzameld. Deze vogel werd in Martin Davies&#8217; roman <em>The Conjurer\u2019s Bird<\/em> (2005) gepopulariseerd als de &#8220;Mysterieuze Vogel van Ulieta&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Sharpe en vele latere auteurs beweerden dat de vogel op de schildering dezelfde soort was als het specimen, ondanks talrijke verschillen tussen het specimen en Forsters beschrijving. Stresemann weerlegde deze theorie grondig, maar schrijvers bleven <em>A. mavornata<\/em> koppelen aan Forsters vogel, de Genootschapseilanden of de tweede reis van Cook.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas in 1986 loste Olson het mysterie op toen hij de resultaten van zijn onderzoek publiceerde. Dit onderzoek omvatte een analyse van Bloxams oorspronkelijke dagboek en aantekeningen, waaruit bleek dat zijn <em>Sturnus Mautiensis<\/em> kon worden ge\u00efdentificeerd als Bullers <em>A. mavornata<\/em>. Aangezien Bloxams aantekeningen oorspronkelijk in een sterk bewerkte en misleidende editie waren gepubliceerd, waarin slechts werd vermeld dat ze &#8220;&#8230;een spreeuw zagen&#8230;&#8221; zonder verdere details en zonder verwijzing naar een specimen, werd de ware oorsprong van de mysterieuze spreeuw lange tijd over het hoofd gezien.<\/p>\n\n\n\n<p>Ironisch genoeg blijkt Forsters vogel, die ornithologen lange tijd in verwarring bracht en soms de &#8220;mysterieuze vogel van Raiatea&#8221; werd genoemd en afwisselend als lijster of honingeter werd beschouwd, vrijwel zeker een andere, inmiddels uitgestorven soort <em>Aplonis<\/em> te zijn. Men zou dus kunnen zeggen dat er niet \u00e9\u00e9n, maar twee soorten &#8220;mysterieuze spreeuwen&#8221; uit de Pacifische eilanden bestaan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De Maukespreeuw (Aplonis mavornata) is slechts bekend van een enkele huid in de collectie van het Natural History<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":899,"parent":657,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-895","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/895","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=895"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/895\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":900,"href":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/895\/revisions\/900"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/657"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/899"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=895"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}