{"id":3453,"date":"2025-03-29T22:40:12","date_gmt":"2025-03-29T22:40:12","guid":{"rendered":"https:\/\/vogelkennis.nl\/?p=3453"},"modified":"2026-02-27T20:45:34","modified_gmt":"2026-02-27T20:45:34","slug":"burhinidae-grielen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vogelkennis.nl\/index.php\/2025\/03\/29\/burhinidae-grielen\/","title":{"rendered":"Burhinidae – Grielen"},"content":{"rendered":"\n

De Burhinidae<\/strong>, in het Nederlands bekend als grielen<\/strong>, vormen een kleine familie van middelgrote, nachtdieren met lange poten en grote ogen. Ze lijken op steltlopers, maar zijn genetisch verwant aan andere bodembewonende vogels zoals dikkoppen en trapjes. Grielen komen vooral voor in warme, droge streken<\/strong> in Afrika, Azi\u00eb, Australi\u00eb en delen van Europa en Zuid-Amerika.<\/p>\n\n\n\n

Hun grote ogen zijn een aanpassing aan hun nachtelijke leefwijze<\/strong>, waarin ze jagen op insecten, kleine gewervelden en andere ongewervelden. Overdag blijven ze meestal goed verborgen door hun uitstekende camouflagekleuren<\/strong>, vaak bruin en gestreept als zand of dor gras.<\/p>\n\n\n\n

Grielen staan bekend om hun opvallende, soms klaaglijke roep, die vooral ‘s nachts te horen is. Ze lopen vaak met snelle passen over de grond en vliegen zelden ver. Bekende soorten zijn de griel<\/strong> (Burhinus oedicnemus<\/em>), die ook in Zuid-Europa en soms Nederland voorkomt, en de Australische griel<\/strong> (Burhinus grallarius<\/em>), die in open bossen en graslanden leeft.<\/p>\n\n\n\n

Foto’s \u00a9 Jan Dolphijn<\/mark><\/em><\/h4>\n\n\n\n
Klik hier Genus Burhinus<\/mark><\/summary>\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
\n Het genus Burhinus behoort tot de familie Burhinidae en omvat de \u201cdikkoppen\u201d of \u201cstone-curlews\/thick-knees\u201d: grondbewonende steltlopers met lange poten, een opvallend verdikte \u201cknie\u201d-zone (in feite het enkelgewricht) en zeer grote, vaak geel ogende ogen die passen bij activiteit in schemer en nacht.

\n Soorten binnen Burhinus komen voor in open en vaak droge landschappen met veel zicht en kale plekken, zoals steppe, savanne, halfopen landbouwgebieden, rivierterrassen, kustvlaktes en open bosranden. Buiten de broedtijd kan foerageren overdag voorkomen, maar roepactiviteit en jacht op prooi vinden bij veel soorten vooral \u2019s avonds en \u2019s nachts plaats, met kenmerkende, ver dragende klaaglijke roepen.

\n Het dieet bestaat vooral uit grote insecten en andere ongewervelden, aangevuld met kleine gewervelden zoals hagedissen, kikkers of kleine knaagdieren, afhankelijk van soort en lokaal aanbod. Foerageren gebeurt meestal lopend over de grond, met korte sprintjes of snelle pikbewegingen naar prooi.

\n Broeden vindt doorgaans plaats op de grond in een ondiepe kuil of eenvoudige schraap, vaak op open bodem of tussen bladstrooisel en stenen, waarbij camouflage belangrijk is. Een legsel bestaat bij veel Burhinus-soorten vaak uit twee eieren; beide oudervogels bewaken het broedterritorium en kunnen bij verstoring afleidingsgedrag tonen om aandacht van eieren of kuikens weg te trekken.

\n Binnen de huidige soortenindeling worden in Burhinus meerdere soorten geplaatst, verspreid over Europa\/Afrika, Sub-Sahara en Zuid-\/Zuidoost-Azi\u00eb tot en met Australi\u00eb, met regionale variatie in trekgedrag van standvogel tot (gedeeltelijk) migrerend. <\/div>\n<\/div>\n\n<\/details>\n\n\n\n

Europese griel<\/h2>\n\n\n\n
\n \"Vlag\n
\n \n [LAT]<\/font> Burhinus oedicnemus | \n [UK]<\/font> Eurasian Stone-curlew | \n [FR]<\/font> \u0152dicn\u00e8me criard | \n [DE]<\/font> Triel | \n [ES]<\/font> Alcarav\u00e1n com\u00fan | \n [NL]<\/font> Griel\n <\/font>\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
Klik hier Griel details<\/mark><\/summary>\n
\n
\n De griel is een opvallende, vooral schemer- en nachtactieve vogel van open, droge landschappen in West- en Zuidwest-Eurazi\u00eb. Door de grote ogen is jagen bij weinig licht goed mogelijk, terwijl het licht buff- en grijsbruine verenkleed met donkere strepen en vlekken uitstekende camouflage geeft op kale of schaars begroeide bodems.

\n In het veld valt vaak een voorkeur op voor rennen in plaats van wegvliegen. Bij verstoring komt geregeld verstijfgedrag voor, waarbij de vogel volledig stil blijft staan en daardoor lastig te ontdekken is. De poten zijn stevig en geel, aangepast aan een leven op de grond in droog terrein.

\n Het leefgebied bestaat uit zeer kort begraasde, open graslanden op kalk- of zandbodems, droge heiden en duinen, maar ook uit geschikte akkers met laat ingezaaide gewassen en open plekken met weinig vegetatie. In zulke gebieden is voldoende zicht en ruimte aanwezig om prooien lopend te zoeken en om snel te kunnen wegspurten bij gevaar.

\n Het voedsel bestaat voornamelijk uit bodembewonende insecten en larven, waaronder grote kevers, sprinkhanen, krekels en rupsen, aangevuld met regenwormen, slakken en soms kleine gewervelden zoals kikkers, kleine hagedissen en muizen. Ook eieren van andere vogels kunnen tot het menu behoren, afhankelijk van lokale beschikbaarheid.

\n Trekgedrag verschilt per populatie. Noordelijker en meer continentaal broedende populaties trekken in het najaar zuidwaarts naar Zuid-Europa, het Midden-Oosten en verder tot in Afrika, terwijl populaties in het Middellandse Zeegebied en delen van Noord-Afrika vaak standvogel zijn of slechts beperkte verplaatsingen maken.

\n Broeden vindt plaats op de grond in een eenvoudige ondiepe kuil op een open plek, vaak op zeer kort gras of kale bodem. Meestal worden twee eieren gelegd, licht van kleur met donkere spikkels. Het broeden duurt ongeveer 24 tot 26 dagen en de zorg rond nest en kuikens wordt gedeeld, waarbij het open akkerlandschap en beheermaatregelen een belangrijke rol kunnen spelen in het broedsucces doordat eieren en kuikens kwetsbaar zijn voor landbouwactiviteiten.\n <\/div>\n<\/div>\n\n<\/details>\n\n\n\n
Geluid Griel<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Senegalese Griel<\/h2>\n\n\n\n
\n \"Vlag\n
\n \n [LAT]<\/font> Burhinus senegalensis | \n [UK]<\/font> Senegal Thick-knee | \n [FR]<\/font> \u0152dicn\u00e8me du S\u00e9n\u00e9gal | \n [DE]<\/font> Senegaltriel | \n [ES]<\/font> Alcarav\u00e1n senegal\u00e9s | \n [NL]<\/font> Senegalese griel\n <\/font>\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
Zang Senegalese griel<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Klik hier Senegalese Griel details<\/mark><\/summary>\n
\n
\n De Senegalese griel (Burhinus senegalensis) heeft de IUCN-status Least Concern en werd beschreven door Swainson (1837). Het verspreidingsgebied ligt in Afrika ten zuiden van de Sahara tot aan de evenaar, met daarnaast voorkomen in de Nijlvallei.

\n Deze soort valt op door grote gele ogen, een stevige zwart-gele snavel en een cryptisch bruin-grijs verenkleed dat goed camoufleert op droge bodems. In vlucht is een brede witte vleugelband opvallend. Activiteit piekt vooral rond zonsopkomst en zonsondergang, met een luid, herhaald \u201cpi-pi-pi\u201d als typische roep.

\n Voorkeur gaat uit naar droge, open habitats met wat kale grond, bij voorkeur in de nabijheid van water. Voedsel bestaat vooral uit insecten, kreeftachtigen en andere ongewervelden, aangevuld met kleine prooien wanneer beschikbaar. Broeden gebeurt op de grond in een eenvoudige ondiepe kuil; meestal worden twee lichtbruine, gevlekte eieren gelegd. Overwegend standvogelgedrag, met vooral lokale verplaatsingen afhankelijk van waterstand en voedselaanbod. :contentReference[oaicite:2]{index=2}\n <\/div>\n<\/div>\n\n<\/details>\n\n\n\n

Kaapse griel<\/h2>\n\n\n\n
\n \"Dierentuin\n
\n \n [LAT]<\/font> Burhinus capensis | \n [UK]<\/font> Spotted Thick-knee | \n [FR]<\/font> Edicn\u00e8me tachard | \n [DE]<\/font> Flecken-Triele | \n [ES]<\/font> Alcarav\u00e1n moteado | \n [NL]<\/font> Kaapse griel\n <\/font>\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n
Klik hier Kaapse griel details<\/mark><\/summary>\n
\n
\n Burhinus capensis (Kaapse griel) is een middelgrote steltloper uit de familie Burhinidae, herkenbaar aan de grote gele ogen, het fijn gevlekte bruin-grijze verenkleed en de gedrongen, \u201cdikkop\u201d-achtige bouw die vooral in schemer en nacht actief oogt. De soort komt wijdverspreid voor in (sub-)Sahara Afrika, met een uitloper in het zuidwesten van het Arabisch Schiereiland, en wordt vooral gezien in open, droge tot halfopen landschappen zoals savanne, steppeachtige vlaktes, open bosranden en gebieden met kort gras of schaars struikgewas.

\n Voedsel bestaat voornamelijk uit grote insecten en andere ongewervelden, aangevuld met kleine gewervelden wanneer beschikbaar; foerageren gebeurt meestal lopend over de grond, vaak in de avond en nacht. Broeden vindt plaats op de grond in een ondiepe kuil of eenvoudige \u201cscrape\u201d met minimale bekleding; doorgaans worden \u00e9\u00e9n tot twee eieren gelegd, met broedzorg door beide oudervogels en een sterke nadruk op camouflage en stil blijven bij verstoring. In delen van het verspreidingsgebied komt broeden vooral in de warmere maanden voor, met regionale variatie afhankelijk van regen en voedselaanbod.\n <\/div>\n<\/div>\n<\/details>\n\n\n\n