van Melangyna tot Xylota
Zweefvliegen (Syrphidae) danken hun naam aan hun opvallende manier van vliegen. Ze kunnen op één plek in de lucht blijven hangen en dan plotseling wegschieten. Veel soorten lijken door hun kleuren of beharing op wespen, bijen of hommels. Zweefvliegen hebben één paar vleugels en kunnen niet steken.
Op bloemen zoeken ze naar nectar en stuifmeel. Daarbij dragen ze stuifmeel van bloem naar bloem en helpen ze planten te bestuiven. Hun larven leven heel verschillend. Sommige jagen op bladluizen, andere groeien op in water, modder of rottend hout.
Melangyna – Elfjes
Elfjes van het geslacht Melangyna zijn slanke zweefvliegen van 7 tot 12 millimeter lang. Op hun zwarte achterlijf hebben ze vaak gele vlekken die in paren naast elkaar liggen. Sommige elfjes zijn helemaal zwart. In het vroege voorjaar kun je op bloeiende wilgenkatjes het wilgenelfje (Melangyna lasiophthalma) zien. Bij deze soort variëren de vlekken van bleekgeel tot oranje.
melkelfje
Melangyna umbellatarum
Melanostoma – Driehoekszweefvliegen
Driehoekzweefvliegen zijn kleine, slanke zweefvliegen van 5 tot 9 millimeter lang. Hun naam verwijst naar de oranjegele vlekken op het donkere achterlijf van de vrouwtjes. Die zijn vaak driehoekig, terwijl de mannetjes grotere, meer vierkante vlekken hebben. Op bloeiende grassen en weegbree kun je ze zien terwijl ze stuifmeel eten.
Gewone driehoekszweefvlieg
Melanostoma mellinum
Slanke driehoekszweefvlieg
Melanostoma scalare
Meligramma – driehoekselfjes
In Nederland komen twee soorten van het geslacht Meligramma voor: het driehoekselfje (Meligramma triangulifera) en het spiegelelfje (Meligramma guttata). Het zijn slanke zweefvliegen van 7 tot 10 millimeter lang, met een zwart achterlijf waarop witte of gele vlekken in paren naast elkaar liggen. Bij het driehoekselfje hebben die vlekken de kenmerkende driehoekige vorm waaraan de soort haar naam dankt.
driehoekselfje
Meligramma triangulifera
Merodon – Narcisvliegen
De grote narcisvlieg (Merodon equestris) is in Nederland een bekende tuinbewoner. Met haar dichtbehaarde lijf lijkt ze op een hommel. Van dichtbij verraden de korte antennen en het ene paar vleugels dat je naar een zweefvlieg kijkt. Vooral in mei en juni kun je haar in de tuin zien. De larven groeien onder de grond op, in de bollen van narcissen, hyacinten en sneeuwklokjes.
grote narcisvlieg
Merodon equestris
Myathropa – Doodskopzweefvliegen
De doodskopzweefvlieg (Myathropa florea) is een forse zweefvlieg met gele vlekken op het achterlijf. Van bovenaf zie je waaraan ze haar naam dankt. Op het borststuk vormen korte, witgele haartjes een patroon dat aan een doodshoofd doet denken. De larven groeien onder meer op in boomholten waarin regenwater blijft staan. Met een lange adembuis bereiken ze vanaf de bodem het wateroppervlak.
doodskopzweefvlieg
Myathropa florea
Parhelophilus – Fluweelzweefvliegen
Fluweelzweefvliegen hebben een bol, behaard lijf en opvallende lengtestrepen op het borststuk. Ze lijken op pendelzweefvliegen, maar zijn kleiner en warmer oranje van kleur. Van dichtbij vallen de gele haartjes op hun oranjegele gezicht op. Je kunt ze tegenkomen langs begroeide oevers, waar ze onder meer de bloemen van de gele lis bezoeken.
Fluweelzweefvlieg
Parhelophilus versicolor
Platycheirus – Platvoetjes
Platvoetjes zijn kleine, slanke zweefvliegen met meestal lichte vlekken op het donkere achterlijf. Hun naam verwijst naar de voorpoten van de mannetjes, die bij de meeste soorten breed en plat zijn. De vorm van die poten en de borsteltjes die erop staan, helpen om de soorten uit elkaar te houden. Op bloeiende grassen en weegbree kun je volwassen platvoetjes zien. Hun larven jagen tussen de planten op bladluizen.
Gewoon Schaduwplatvoetje
Platycheirus scutatus
Micaplatvoetje
Platycheirus albimanus
Vlinderstrikje
Platycheirus rosarum
Scaeva – Halvemaanzweefvliegen
Halvemaanzweefvliegen danken hun naam aan de paren lichte, gebogen vlekken op hun zwarte achterlijf. Bij de witte halvemaanzweefvlieg (Scaeva pyrastri) zijn de maantjes wit en staan ze schuin. Bij de gele halvemaanzweefvlieg (Scaeva selenitica) zijn ze geel en wijzen beide punten even ver naar voren. De volwassen vliegen bezoeken vaak bloemen. Hun larven jagen op bladluizen en bladvlooien op kruiden, struiken en bomen.
witte halvemaanzweefvlieg
Scaeva pyrastri
Gele halvemaanszweefvlieg
Scaeva selenitica
Sphaerophoria – Langlijfjes
Langlijfjes zijn slanke zweefvliegen met een geel-zwarte tekening op het achterlijf. Bij het mannetje van de grote langlijf (Sphaerophoria scripta) zie je goed waar de naam vandaan komt. Als hij op een bloem zit, steekt zijn smalle achterlijf duidelijk voorbij de vleugelpunten. De vrouwtjes zijn lastiger te onderscheiden van andere soorten langlijfjes.
Grote langlijf
Sphaerophoria scripta
Syritta – Menuetzweefvliegen
De menuetzweefvlieg (Syritta pipiens) is een kleine, slanke zweefvlieg met opvallend dikke achterdijen. Als een vrouwtje op een bloem zit, vliegt het mannetje er soms omheen, met zijn kop schuin omlaag naar haar gericht. Aan die baltsvlucht dankt de soort haar naam, een verwijzing naar het menuet. De larven leven in rottend materiaal, bijvoorbeeld in een composthoop.
menuetzweefvlieg
Syritta pipiens
Syrphus – Bandzweefvliegen
Bandzweefvliegen hebben een dofgroen borststuk en gele dwarsbanden op hun zwarte achterlijf. Soms is zo’n band in het midden onderbroken en zie je twee gele vlekken naast elkaar. Een bekende Nederlandse soort is de bessenbandzweefvlieg (Syrphus ribesii). De volwassen vliegen bezoeken bloemen en blijven vaak zoemend in de lucht hangen. Hun larven jagen op bladluizen.
bessenbandzweefvlieg
Syrphus ribesii
Bosbandzweefvlieg
Syrphus torvus
Kleine bandzweefvlieg
Syrphus vitripennis
Tropidia – Moeraszweefvliegen
De moeraszweefvlieg (Tropidia scita) leeft tussen de planten langs oevers en in moerassen. Op de zijkanten van het donkere achterlijf vallen grote gele tot oranjerode vlekken op. Bekijk je de vlieg van opzij, dan zie je een kenmerkend detail: aan de onderkant van elke verdikte achterdij zit vlak bij de knie een driehoekig uitsteeksel.
Moeraszweefvlieg
Tropidia scita
Volucella – Reuzen
Reuzen zijn grote, bol gebouwde zweefvliegen. De stadsreus (Volucella zonaria) lijkt op een hoornaar en is met een lengte van ruim twee centimeter de grootste zweefvlieg van Nederland. De witte reus (Volucella pellucens) herken je aan de brede ivoorwitte band op het zwarte achterlijf. De larven van beide soorten groeien op in wespennesten, waar ze zich voeden met afval uit het nest.
Hommelreus
Volucella bombylans
Stadsreus
Volucella zonaria
Witte reus
Volucella pellucens
Xanthogramma – Citroenzweefvliegen
Citroenzweefvliegen vallen op door hun zwarte achterlijf met citroengele vlekken. Van bovenaf zie je ook langs elke kant van het borststuk een gele lengtestreep. Bij de gewone citroenzweefvlieg (Xanthogramma pedissequum) is het voorste paar gele vlekken op het achterlijf driehoekig. De larven van sommige soorten leven ondergronds in mierennesten, waar ze wortelluizen eten die door de mieren worden verzorgd.
Gewone citroenzweefvlieg
Xanthogramma pedissequum
Xylota – Bladlopers
Bladlopers zijn langwerpige zweefvliegen die je op zonnige plekken in het bos over bladeren kunt zien lopen. Daar likken ze voedsel op, vermoedelijk stuifmeel en honingdauw. De gewone rode bladloper (Xylota segnis) valt op door de oranjerode kleur op het midden van het achterlijf. Zijn larven groeien op in rottend hout of onder de schors van dode bomen.
Gewone rode bladloper
Xylota segnis
