Muscicapidae – vliegenvangers

De zwarte roodborsttapuit heeft status LC (Least Concern). Door het grote verspreidingsgebied, de brede habitatkeuze en het vaak algemene voorkomen wordt de soort wereldwijd niet als bedreigd beschouwd. Lokaal kan achteruitgang optreden door intensief landgebruik, verdwijnen van ruigte, pesticidengebruik en verlies van insectenrijke open terreinen, maar de soort weet zich goed te handhaven in veel halfopen landschappen.

De soort komt voor van Zuid-Azië tot Zuidoost-Azië en delen van de Indonesische regio, waaronder India, Nepal, Sri Lanka, Bangladesh, Myanmar, Thailand, Vietnam, Maleisië, de Filipijnen en Indonesië. In India is de zwarte roodborsttapuit wijdverbreid en vaak algemeen in open en halfopen gebieden. De soort is grotendeels standvogel, maar lokale verplaatsingen komen voor, vooral onder invloed van regenval, broedseizoen, voedselbeschikbaarheid en veranderingen in vegetatie.

Een zwarte roodborsttapuit is een kleine, rechtop zittende vliegenvangerachtige zangvogel met een opvallend verschil tussen mannetje en vrouwtje. Het mannetje is meestal glanzend zwart met een witte vleugelvlek en witte stuit of onderstaartdelen, waardoor de vogel in open terrein sterk opvalt. Het vrouwtje is bruiner en minder contrastrijk, met warmere onderdelen en een subtielere vleugeltekening. De soort zit vaak zichtbaar op paaltjes, struiken, draden, graspollen of lage takken. Vanaf zo’n uitkijkpost worden korte uitvallen gemaakt naar insecten op de grond of in de lucht. De staart wordt vaak kort gewipt en de houding is alert en rechtop.

Voorkomen is sterk verbonden met open en halfopen landschappen. De soort gebruikt graslanden, landbouwranden, braakliggende terreinen, wegbermen, droge rivierbeddingen, struikrijke open plekken, jonge aanplant, dorpsranden, plantages en open terrein met verspreide struiken of paaltjes. Dicht gesloten bos wordt vermeden. Belangrijk zijn lage uitkijkposten, korte vegetatie om te jagen en voldoende ruigte of struiken voor dekking en nestgelegenheid. In India is de zwarte roodborsttapuit vaak goed te zien langs wegen, akkers, graslanden en open plekken bij wetlands.

Het menu bestaat vooral uit insecten en andere kleine ongewervelden, zoals kevers, vliegen, mieren, sprinkhanen, rupsen, libellen en kleine spinnen. De soort jaagt meestal vanaf een vaste zitpost. Prooi wordt met een korte vlucht van de grond geplukt, in de lucht gevangen of van lage vegetatie opgepikt. Na de vangst keert de vogel vaak terug naar dezelfde of een nabije zitplaats. Door deze jachtwijze is de zwarte roodborsttapuit sterk afhankelijk van insectenrijke open terreinen met voldoende uitzichtpunten.

Paarsvorming is monogaam gedurende het broedseizoen en paren verdedigen een klein territorium. De broedtijd varieert regionaal, maar valt in India vaak grofweg van februari tot augustus, afhankelijk van regenval en lokale omstandigheden. Het nest is een komvormig bouwsel van gras, worteltjes, vezels en zacht materiaal, meestal laag geplaatst in een graspol, struik, oeverrand, muurspleet of andere beschutte plek dicht bij de grond. Gewoonlijk worden 3–5 eieren gelegd. Vooral het vrouwtje broedt, terwijl beide oudervogels de jongen voeren met insecten. Belangrijke lokale bedreigingen zijn maaien of verbranden van ruigte in de broedtijd, pesticidengebruik, intensieve landbouw, verstoring van lage nestplaatsen en het verdwijnen van insectenrijke open randen.