De familie Stercorariidae omvat de jagers (ook wel skua’s genoemd), robuuste zeevogels die vooral bekend staan om hun agressieve gedrag en piraterij. Ze komen voor op de open oceanen en kusten van zowel het noordelijk als zuidelijk halfrond, met broedgebieden in arctische tot subantarctische streken.
Jagers zijn krachtig gebouwd, met spitse vleugels, haakvormige snavels en vaak lange, wigvormige staarten. Ze jagen op zeevogels, stelen voedsel van andere zeevogels (kleptoparasitisme), maar vangen ook eigen prooien zoals vissen, eieren en kuikens. Tijdens het broedseizoen zijn ze felle verdedigers van hun nestterritoria.
Tot deze familie behoren soorten als de kleine jager (Stercorarius longicaudus), middelste jager, grote jager (Stercorarius skua) en diverse zuidelijke skua’s. Hoewel ze meestal solitaire zeevogels zijn, vallen ze op door hun gedurfde interacties met andere zeevogels boven de oceaan.
Foto’s © Jan Dolphijn
Klik hier Genus Stercorariidae
Het geslacht Stercorarius omvat een kleine groep zeevogels die verwant zijn aan meeuwen en bekendstaan om hun parasitaire gedrag: ze jagen andere vogels op en dwingen ze soms om hun prooi uit te braken of los te laten, waarna ze het voedsel overnemen. Een deel van de soorten is uitgesproken trekker en kan, afhankelijk van het seizoen, aan beide kanten van de evenaar worden gezien, vaak ver op zee en langs kusten waar veel andere zeevogels foerageren.
Binnen dit geslacht wordt vaak onderscheid gemaakt tussen de grote jagers en de kleinere jagers. De grote jagers zijn overwegend forse, robuuste vogels met meestal donkerbruine tinten en een krachtige bouw, terwijl de kleinere jagers slanker ogen en vaak verlengde middelste staartpennen hebben, wat in vlucht een opvallend silhouet geeft. Bij de kleinere jagers komen bovendien verschillende kleurvormen voor, waardoor individuen in hetzelfde gebied licht of juist donker kunnen lijken, met tussenvormen daartussen.
De soorten binnen Stercorarius lijken onderling in formaat en algemene uitstraling vaak behoorlijk op elkaar, zeker op afstand, maar er zijn subtiele verschillen in kop- en snavelvorm, staartlengte en het contrast in het verenkleed. Bij sommige soorten kan de snavel donkerbruin zijn, terwijl andere variatie laten zien met een lichtere basis. Ook bij jonge vogels kunnen kenmerken afwijken van die van adulten, bijvoorbeeld door een andere tint aan de snavel of een minder uitgesproken tekening in het verenkleed, wat determinatie extra uitdagend kan maken, zeker bij slechte lichtomstandigheden op zee.
Een bijzonder anatomisch detail dat soms wordt genoemd bij de grote jager is dat de schedel zich langzaam kan ontwikkelen met een duidelijke, benige rand boven de oogkas. Dat is een kenmerk dat niet direct in het veld te zien is, maar het past bij het beeld van een krachtige, stevig gebouwde zeevogel die fysiek is aangepast aan een leven met stevige wind, agressieve interacties en het soms hardhandig bemachtigen van voedsel.
Binnen dit geslacht wordt vaak onderscheid gemaakt tussen de grote jagers en de kleinere jagers. De grote jagers zijn overwegend forse, robuuste vogels met meestal donkerbruine tinten en een krachtige bouw, terwijl de kleinere jagers slanker ogen en vaak verlengde middelste staartpennen hebben, wat in vlucht een opvallend silhouet geeft. Bij de kleinere jagers komen bovendien verschillende kleurvormen voor, waardoor individuen in hetzelfde gebied licht of juist donker kunnen lijken, met tussenvormen daartussen.
De soorten binnen Stercorarius lijken onderling in formaat en algemene uitstraling vaak behoorlijk op elkaar, zeker op afstand, maar er zijn subtiele verschillen in kop- en snavelvorm, staartlengte en het contrast in het verenkleed. Bij sommige soorten kan de snavel donkerbruin zijn, terwijl andere variatie laten zien met een lichtere basis. Ook bij jonge vogels kunnen kenmerken afwijken van die van adulten, bijvoorbeeld door een andere tint aan de snavel of een minder uitgesproken tekening in het verenkleed, wat determinatie extra uitdagend kan maken, zeker bij slechte lichtomstandigheden op zee.
Een bijzonder anatomisch detail dat soms wordt genoemd bij de grote jager is dat de schedel zich langzaam kan ontwikkelen met een duidelijke, benige rand boven de oogkas. Dat is een kenmerk dat niet direct in het veld te zien is, maar het past bij het beeld van een krachtige, stevig gebouwde zeevogel die fysiek is aangepast aan een leven met stevige wind, agressieve interacties en het soms hardhandig bemachtigen van voedsel.
Grote jager
[LAT] *Stercorarius skua* |
[UK] Great Skua |
[FR] Grand Labbe |
[DE] Skua |
[ES] Págalo grande |
[NL] Grote jager
Klik hier Grote Jager details
De grote jager is een forse, donker gekleurde en zwaar gebouwde zeevogel met een krachtige vlucht. Het verenkleed is meestal grijs- tot donkerbruin gevlekt en op de buitenvleugels zijn opvallende witte vlekken zichtbaar. De staart is relatief kort en stomp, wat helpt bij de herkenning ten opzichte van kleinere jagers met langere, slankere staartpennen.
De soort broedt vooral op noordwestelijke eilanden en kusten van Europa, vaak op open kustheide en ruige, schaars begroeide terreinen dicht bij zee. Buiten de broedtijd leeft de grote jager grotendeels op open zee en kan een zeer groot gebied worden benut. Vooral jonge vogels vertonen in de eerste jaren een wijd verspreid zwervend patroon, waarna met het bereiken van volwassenheid doorgaans een stabielere seizoensgebonden terugkeer naar broedgebieden ontstaat.
De voedselkeuze is opportunistisch en wordt gekenmerkt door voedselroof, waarbij andere zeevogels worden achtervolgd en gedwongen prooi los te laten of uit te braken. Daarnaast wordt regelmatig gejaagd op eieren en kuikens van andere vogelsoorten en wordt ook aas benut. In sommige gebieden spelen vis en visserijafval een belangrijke rol, zeker waar concentraties zeevogels aanwezig zijn en voedselcompetitie hoog is.
Het broeden vindt plaats op de grond, vaak in losse groepen met ruime afstanden tussen de nesten, al komen ook grotere kolonies voor. Het nest is een ondiepe kuil met een eenvoudige bekleding van gras of ander plantaardig materiaal, waarin doorgaans twee olijfbruine eieren met donkere vlekken worden gelegd. De nestverdediging is fel en kan bestaan uit luidruchtige aanvallen en herhaald schijnduiken op indringers. De jongen blijven na het uitkomen nog geruime tijd afhankelijk van ouderzorg, en het eerste broeden begint vaak pas na enkele jaren.
De soort broedt vooral op noordwestelijke eilanden en kusten van Europa, vaak op open kustheide en ruige, schaars begroeide terreinen dicht bij zee. Buiten de broedtijd leeft de grote jager grotendeels op open zee en kan een zeer groot gebied worden benut. Vooral jonge vogels vertonen in de eerste jaren een wijd verspreid zwervend patroon, waarna met het bereiken van volwassenheid doorgaans een stabielere seizoensgebonden terugkeer naar broedgebieden ontstaat.
De voedselkeuze is opportunistisch en wordt gekenmerkt door voedselroof, waarbij andere zeevogels worden achtervolgd en gedwongen prooi los te laten of uit te braken. Daarnaast wordt regelmatig gejaagd op eieren en kuikens van andere vogelsoorten en wordt ook aas benut. In sommige gebieden spelen vis en visserijafval een belangrijke rol, zeker waar concentraties zeevogels aanwezig zijn en voedselcompetitie hoog is.
Het broeden vindt plaats op de grond, vaak in losse groepen met ruime afstanden tussen de nesten, al komen ook grotere kolonies voor. Het nest is een ondiepe kuil met een eenvoudige bekleding van gras of ander plantaardig materiaal, waarin doorgaans twee olijfbruine eieren met donkere vlekken worden gelegd. De nestverdediging is fel en kan bestaan uit luidruchtige aanvallen en herhaald schijnduiken op indringers. De jongen blijven na het uitkomen nog geruime tijd afhankelijk van ouderzorg, en het eerste broeden begint vaak pas na enkele jaren.
